Το χταπόδι έχει τρεις καρδιές και μπλε αίμα

Εμείς έχουμε μία καρδιά, κόκκινο αίμα και έναν εγκέφαλο που αποφασίζει σχεδόν για όλα. Το χταπόδι έχει τρεις καρδιές, μπλε αίμα και πλοκάμια που κάνουν μεγάλο μέρος της δουλειάς μόνα τους.

Τρεις καρδιές, τρεις δουλειές

Δύο μικρές καρδιές, οι βραγχιακές, σπρώχνουν το αίμα μέσα από τα βράγχια, εκεί όπου παίρνει οξυγόνο. Η τρίτη, η συστηματική, το στέλνει σε όλο το υπόλοιπο σώμα. Είναι η ίδια δουλειά που κάνουν οι τέσσερις κοιλότητες της δικής μας καρδιάς, μοιρασμένη σε τρία όργανα.

Μετρήσεις σε χταπόδια που κινούνταν ελεύθερα έδειξαν ότι όταν το ζώο κολυμπά με τζετ, δηλαδή εκτοξεύοντας νερό, η ροή από την κύρια καρδιά διακόπτεται για λίγο. Γι' αυτό το χταπόδι προτιμά συνήθως να σέρνεται στον βυθό: το κολύμπι το κουράζει γρηγορότερα.

Γιατί μπλε;

Το δικό μας αίμα κουβαλά οξυγόνο με την αιμοσφαιρίνη, που έχει σίδηρο και είναι κόκκινη. Το χταπόδι χρησιμοποιεί την αιμοκυανίνη, μια πρωτεΐνη με χαλκό. Όταν δεσμεύει οξυγόνο, γίνεται γαλαζωπή. Δεν βρίσκεται μέσα σε κύτταρα όπως η αιμοσφαιρίνη αλλά επιπλέει ελεύθερη στο αίμα.

Σε μια μελέτη του 2015, ένα χταπόδι της Ανταρκτικής είχε περίπου 40% περισσότερη αιμοκυανίνη από συγγενικά είδη θερμών θαλασσών, και η αιμοκυανίνη του συνέχιζε να μεταφέρει οξυγόνο κοντά στους 0 °C.

Πλοκάμια που «σκέφτονται»;

Κάθε πλοκάμι έχει δικό του δίκτυο νεύρων και μπορεί να γεύεται, να πιάνει και να αντιδρά με πολλή τοπική επεξεργασία. Οι επιστήμονες όμως δεν λένε ότι το χταπόδι έχει «εννιά εγκεφάλους». Ο εγκέφαλος δίνει την κατεύθυνση και τα πλοκάμια αναλαμβάνουν τις λεπτομέρειες της κίνησης.

Τι γνωρίζουμε πραγματικά

Τις τρεις καρδιές και την αιμοκυανίνη τις γνωρίζουμε εδώ και πολύ καιρό. Το γιατί σταματά για λίγο η ροή από την κύρια καρδιά στο κολύμπι, και πόσο αυτόνομα είναι τα πλοκάμια, είναι ακόμη πεδία έρευνας. Γι' αυτό ξεχωρίζουμε τις μετρήσεις από τις μεταφορές.

Φωτογραφία: Diego Delso, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.